AG Nedir ?

Alçak Gerilim (AG) Nedir?

Alçak gerilim, elektrik enerjisinin 1000 volt (1 kV) ve altındaki gerilim seviyelerinde iletilmesi ve dağıtılması işlemidir. Ülkemizde ve Avrupa'da alçak gerilim şebekeleri, konutlar, iş yerleri, ofisler, okullar, hastaneler ve küçük sanayi tesisleri gibi son tüketicilere elektrik enerjisi ulaştırmak için kullanılan en yaygın gerilim seviyesidir. Alçak gerilim sistemlerinde, faz-nötr arası gerilim genellikle 220V, fazlar arası gerilim ise 380V olarak uygulanır.

Alçak gerilim kavramı, sadece gerilim seviyesini değil, aynı zamanda bu gerilim seviyesinde çalışan tüm elektrik tesisatını, koruma elemanlarını, kabloları, panoları ve tüketici cihazlarını da kapsar. Bir binanın içindeki tüm elektrik tesisatı (aydınlatma armatürleri, prizler, anahtarlar, sigorta kutuları) alçak gerilim sisteminin parçalarıdır.

Alçak Gerilim Sınıflandırması

Elektrik tesisatlarında gerilim seviyeleri, uluslararası standartlar ve ulusal yönetmelikler çerçevesinde sınıflandırılır. Türkiye'de uygulanan sınıflandırmaya göre:

• Alçak Gerilim (AG): 1000 volt ve altı (1 kV)

• Orta Gerilim (OG): 1 kV ile 36 kV arası

• Yüksek Gerilim (YG): 36 kV üzeri

Alçak gerilim kendi içinde de iki ana kategoriye ayrılır:

• Çok alçak gerilim: 50V'a kadar (telefon hatları, zayıf akım sistemleri, güvenlik sistemleri)

• Alçak gerilim: 50V-1000V arası (standart elektrik tesisatı)

Alçak Gerilim Sistemlerinin Özellikleri

Alçak gerilim sistemlerinin diğer gerilim seviyelerinden ayrılan bazı temel özellikleri vardır:

Güvenlik önlemleri alçak gerilim sistemlerinde çok daha kritiktir. İnsanların doğrudan temas edebileceği bu sistemlerde, kaçak akım koruma röleleri (RCD), topraklama sistemleri ve uygun yalıtım malzemeleri kullanılması zorunludur. İnsan hayatı söz konusu olduğu için, alçak gerilim tesisatlarında güvenlik standartları en üst seviyede tutulur.

İletim mesafesi, alçak gerilim sistemlerinde sınırlıdır. Yüksek akımlar nedeniyle gerilim düşümü ve güç kayıpları, uzun mesafelerde önemli sorunlar oluşturur. Bu nedenle, alçak gerilim dağıtım şebekeleri genellikle 1-2 kilometrelik yarıçaplarla sınırlandırılır. Daha uzak mesafelere enerji iletimi için orta gerilim veya yüksek gerilim kullanılır.

Dağıtım yapısı alçak gerilim sistemlerinde genellikle radyal (tek yönlü) şeklindedir. Trafo merkezinden çıkan ana hatlar, tali kollara ayrılarak son tüketicilere ulaşır. Büyük tesislerde ise halka (ring) tipi dağıtım sistemleri de kullanılabilir.

Kablo kesitleri, alçak gerilim sistemlerinde taşınan akım miktarına göre belirlenir. Yüksek akımlar nedeniyle kullanılan kablo kesitleri orta gerilime göre daha büyüktür. Örneğin, 400A akım taşıyan bir alçak gerilim hattında 240 mm² kesitinde kablo kullanılırken, aynı gücü orta gerilimde çok daha küçük kesitli kablolarla taşımak mümkündür.

Alçak Gerilim Tesisatının Temel Bileşenleri

Bir alçak gerilim tesisatı, birbirleriyle uyumlu çalışan birçok bileşenden oluşur:

Ana dağıtım panoları (MDP), trafo merkezinden veya şebeke girişinden gelen enerjinin toplandığı, ölçüldüğü, korunduğu ve dağıtıldığı merkezi noktalardır. Ana panolar, ana kesici, çıkış kesicileri, ölçü cihazları ve koruma rölelerini içerir.

Tali dağıtım panoları, ana panodan ayrılan enerjiyi belirli bölgelere (katlar, üretim alanları, depolar) dağıtan yardımcı panolardır. Tali panolar, bölgesel koruma ve dağıtım sağlar.

Kablolar ve iletkenler, elektrik enerjisini panolardan tüketicilere taşıyan ana unsurlardır. Alçak gerilim kabloları, kullanım amacına ve ortam koşullarına göre farklı tiplerde seçilir (NYY, N2XH, NHXH, YVV).

Koruma elemanları, tesisatı ve cihazları aşırı akım, kısa devre ve kaçak akımlara karşı koruyan elemanlardır. Sigortalar, otomatik sigortalar (MCB), kaçak akım röleleri (RCD) ve şalterler (MCCB) en yaygın koruma elemanlarıdır.

Tüketiciler, elektrik enerjisini kullanan cihazlardır. Aydınlatma armatürleri, prizler, motorlar, ısıtıcılar, klimalar ve diğer elektrikli cihazlar alçak gerilim sisteminin son kullanıcılarıdır.

Alçak Gerilimde Topraklama Sistemleri

Alçak gerilim tesisatlarında can güvenliği için en kritik unsurlardan biri topraklama sistemidir. Topraklama sistemleri, tesisatın çalışma şekline ve güvenlik gereksinimlerine göre farklı tiplerde uygulanır:

TN sistemi, nötr noktasının doğrudan topraklandığı ve tüm metal gövdelerin bu nötr noktasına bağlandığı sistemdir. En yaygın kullanılan topraklama sistemidir.

TT sistemi, nötr noktasının topraklandığı ve tesisatın ayrı bir topraklama elektroduyla topraklandığı sistemdir. Genellikle eski binalarda ve tarımsal tesislerde kullanılır.

IT sistemi, nötr noktasının empedans üzerinden topraklandığı veya tamamen yalıtıldığı sistemdir. Hastane ameliyathaneleri gibi kesintisiz çalışma gerektiren kritik alanlarda kullanılır.

Alçak Gerilim Projelendirme Esasları

Bir alçak gerilim tesisatının projelendirilmesi, birçok mühendislik hesaplamasını ve teknik değerlendirmeyi gerektirir:

Güç hesaplamaları, tesisin toplam kurulu gücünün ve eş zamanlı çalışma faktörlerine göre talep gücünün belirlenmesi işlemidir. Bu hesaplamalar, trafo kapasitesi, ana besleme kabloları ve koruma elemanlarının boyutlandırılması için temel oluşturur.

Gerilim düşümü hesaplamaları, iletkenlerde oluşacak kayıpları belirleyerek uygun kablo kesitini seçmek için yapılır. Alçak gerilim tesisatlarında gerilim düşümü genellikle %3-5 arasında sınırlandırılır.

Kısa devre hesaplamaları, olası bir arıza durumunda oluşacak akım değerlerini belirleyerek, seçilen koruma elemanlarının bu akımları güvenle kesip kesemeyeceğini kontrol eder.

Selektivite (seçicilik) analizi, bir arıza durumunda sadece arızalı bölgenin enerjisinin kesilmesini sağlayarak, tüm tesisin karanlıkta kalmamasını garanti eder.

Alçak Gerilimde Enerji Verimliliği

Alçak gerilim tesisatlarında enerji verimliliği, hem işletme maliyetlerini düşürmek hem de çevresel sürdürülebilirliği sağlamak için kritik öneme sahiptir:

Kompanzasyon sistemleri, endüktif yüklerin (motorlar, balastlar) neden olduğu reaktif gücü dengeleyerek güç faktörünü iyileştirir. Bu sayede, iletim kayıpları azalır ve reaktif enerji cezaları ödenmez.

LED aydınlatma, geleneksel aydınlatma sistemlerine göre %50-80 daha az enerji tüketir ve çok daha uzun ömürlüdür. Alçak gerilim tesisatlarında enerji verimliliği için en etkili yatırımlardan biridir.

Akıllı aydınlatma kontrol sistemleri, hareket sensörleri, gün ışığı sensörleri ve zamanlayıcılar kullanarak gereksiz enerji tüketimini önler. Özellikle ofisler, okullar ve otoparklarda büyük tasarruf sağlar.

Alçak Gerilim Tesisatlarında Periyodik Kontroller

İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı gereği, alçak gerilim tesisatlarının belirli periyotlarla kontrol edilmesi zorunludur:

• Topraklama ölçümleri yılda en az bir kez yapılarak, topraklama direncinin yönetmeliklerde belirtilen değerlerin altında olduğu doğrulanır.

• Kaçak akım rölesi testleri yılda en az bir kez yapılarak, rölelerin çalışır durumda olduğu kontrol edilir.

• Termal kamera kontrolleri ile panolar ve bağlantı noktalarındaki aşırı ısınmalar tespit edilerek önleyici bakım yapılır.

• İzolasyon direnci ölçümleri ile kabloların yalıtkanlık kalitesi kontrol edilir.

• 
  

Mir Elektrik Proje Ofisi ve Alçak Gerilim Projeleri

Mir Elektrik Proje Ofisi olarak, 2007 yılından bu yana Bursa ve çevre illerde alçak gerilim tesisat projeleri hazırlamaktayız. UEDAŞ yetkili proje firması sıfatıyla, konutlardan sanayi tesislerine, okullardan hastanelere kadar her tür yapının alçak gerilim projelerini, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ve ilgili standartlara tam uyumlu olarak hazırlıyor, kurum onay süreçlerini başarıyla yürütüyoruz.

Projelerimizde, güç hesaplamalarından selektivite analizlerine, topraklama sisteminden kompanzasyona kadar tüm mühendislik detaylarını titizlikle ele alıyor, tesisinizin güvenli, verimli ve kesintisiz bir elektrik altyapısına kavuşmasını sağlıyoruz. Alçak gerilim tesisatınızın projelendirilmesi, mevcut tesisatınızın revizyonu veya güç artırımı ihtiyaçlarınızda, uzman ekibimizle yanınızdayız.

Sık Sorulan Sorular

1. Alçak gerilim nedir, hangi gerilim seviyelerini kapsar?

Alçak gerilim (AG), 1000 volt ve altındaki gerilim seviyelerini kapsayan elektrik sistemidir. Evlerde kullandığımız 220V (faz-nötr) ve 380V (fazlar arası) gerilimler alçak gerilime örnektir. Çok alçak gerilim ise 50V'a kadar olan seviyeleri kapsar.

2. Alçak gerilim ile orta gerilim arasındaki fark nedir?

Alçak gerilim 1000V altını, orta gerilim (OG) ise 1 kV ile 36 kV arasındaki gerilim seviyelerini kapsar. Fabrikalar ve büyük ticari tesisler genellikle orta gerilimden beslenir, bu gerilim trafolarla alçak gerilime dönüştürülerek kullanılır.

3. Alçak gerilim tesisatında hangi koruma elemanları kullanılır?

Alçak gerilim tesisatlarında sigortalar, otomatik sigortalar (MCB), kaçak akım röleleri (RCD), şalterler (MCCB), termik manyetik şalterler ve kontaktörler gibi koruma ve anahtarlama elemanları kullanılır.

4. Alçak gerilimde topraklama neden önemlidir?

Topraklama, bir arıza durumunda kaçak akımın toprağa aktarılmasını sağlayarak elektrik çarpması riskini ortadan kaldırır. İyi bir topraklama sistemi, can güvenliğinin yanı sıra cihazların korunması ve yangın riskinin azaltılması için de hayati öneme sahiptir.

5. Alçak gerilim tesisatında kablo kesiti nasıl belirlenir?

Kablo kesiti, taşınacak akım miktarına, kablo uzunluğuna (gerilim düşümü), ortam sıcaklığına, tesis şekline (havada, toprak altı, boru içinde) ve kısa devre dayanımına göre hesaplanır. Doğru kesit hesabı için mühendislik hesaplamaları yapılmalıdır.

6. Alçak gerilim tesisatı periyodik kontrolleri ne sıklıkla yapılmalıdır?

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre, topraklama ölçümleri, kaçak akım rölesi testleri ve izolasyon direnci ölçümleri yılda en az bir kez yapılmalıdır. Termal kamera kontrolleri de düzenli olarak uygulanmalıdır.

7. Alçak gerilimde gerilim düşümü sınırı nedir?

Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği'ne göre, alçak gerilim tesisatlarında izin verilen maksimum gerilim düşümü, ana dağıtım panosundan en uzaktaki tüketiciye kadar %3-5 arasında sınırlandırılmıştır. Aydınlatma devrelerinde bu sınır daha düşüktür.

8. Alçak gerilimde kompanzasyon neden gereklidir?

Motorlar, transformatörler ve balastlar gibi endüktif yükler reaktif güç çeker. Reaktif güç, iletim hatlarında kayıplara neden olur ve ceza bedeli ödenmesine yol açar. Kompanzasyon sistemi, reaktif gücü dengeleyerek güç faktörünü iyileştirir.

9. Alçak gerilim tesisat projesi neden gereklidir?

Alçak gerilim tesisat projesi, tesisatın güvenli ve yönetmeliklere uygun olarak kurulmasını sağlar. Yapı ruhsatı alınması, elektrik aboneliği yapılması ve iskan belgesi düzenlenmesi için onaylı bir alçak gerilim projesi zorunludur.

10. Mir Elektrik Proje Ofisi alçak gerilim projelerinde hangi hizmetleri sunuyor?

Mir Elektrik Proje Ofisi olarak, konut, iş yeri, fabrika, okul, hastane ve diğer tüm yapı tipleri için alçak gerilim ruhsat projeleri, uygulama projeleri, güç artırım projeleri ve ilk abone projeleri hazırlıyoruz. Projelerinizin UEDAŞ onay süreçlerini de başından sonuna kadar takip ediyoruz.

Mir Elektrik Proje Ofisi

Yetkili: Ebru Annak TANIŞ

Telefon: 0546 252 25 15 - 0546 252 25 16

Adres: Doğanbey Mah. Doğanbey Cd. Burçin 3 İş Merkezi Kat:9 No:906 Osmangazi / BURSA

Alçak gerilim tesisat projeleriniz ve danışmanlık hizmetleri için bizimle iletişime geçebilirsiniz.