As-Built Proje Hazırlama Esasları
Bir elektrik tesisatı projesi, onaylı çizimlerle başlar, sahada uygulanır ve çoğu zaman proje ile uygulama arasında bazı farklılıklar ortaya çıkar. Saha koşulları, malzeme değişiklikleri, işverenin sonradan eklediği talepler veya keşfedilmeyen detaylar nedeniyle, uygulama sırasında projede revizyonlar yapılması gerekebilir. İşte bu noktada, tesisatın nihai durumunu eksiksiz olarak belgeleyen As-Built (yapıldığı gibi) projeler devreye girer .
As-built proje, bir inşaat veya tesisat işinin tamamlanmasının ardından, sahada fiilen uygulanmış olan son durumu birebir yansıtan, yapılan tüm revizyonları, eklemeleri ve çıkarmaları içeren teknik belgeler bütünüdür . Bu projeler, tesisin gelecekteki bakım, onarım, tadilat ve işletme süreçleri için temel referans kaynağıdır ve yasal zorunlulukları yerine getirmek için vazgeçilmezdir .
Bu bölümde, as-built proje hazırlamanın temel esaslarını, kapsamını, hazırlama sürecini, dikkat edilmesi gereken noktaları ve hukuki önemini tüm detaylarıyla inceleyeceğiz.
📋 As-Built Proje Nedir ve Neden Gereklidir?
As-built proje, bir projenin uygulama aşamasında yapılan tüm değişiklikleri bünyesine katarak, tesisin gerçekleşmiş son halini gösteren projedir . Uygulama projesi ile başlayan süreç, sahada ortaya çıkan ihtiyaçlar, malzeme değişiklikleri veya işveren talepleri doğrultusunda revize edilir ve bu revizyonların tamamı as-built projede toplanır .
As-Built Projenin Temel Amaçları
Gerçek Durumu Belgelemek: Tesisatın sahada uygulanmış son halini, onaylı projeden farklı olan tüm yönleriyle eksiksiz olarak kayıt altına alır. Rögar yerinde değişiklik, kablo güzergahında sapma, eklenen veya çıkarılan bir priz, değiştirilen bir pano gibi tüm farklılıklar as-built projede gösterilir .
Gelecek İçin Referans Oluşturmak: Tesisin işletmeye alınmasından sonra yapılacak her türlü bakım, onarım, yenileme veya genişletme çalışmasında, mevcut durumu doğru olarak bilmek hayati önem taşır. As-built proje, mühendislere ve teknisyenlere doğru ve güvenilir bir yol haritası sunar, böylece sahada yapılacak keşifleri ve ölçümleri büyük ölçüde azaltır veya tamamen ortadan kaldırır .
Yasal Yükümlülükleri Yerine Getirmek: İdareler ve yatırımcılar, yapılan işin sözleşme ve projelere uygunluğunu denetlemek ve kabul işlemlerini gerçekleştirmek için as-built projeleri talep eder. İşin teslimi ve geçici/kabul işlemlerinin tamamlanabilmesi için as-built projelerin hazırlanmış olması şarttır . Bir yargıtay kararında da belirtildiği üzere, yapılan işlerin tamamının as-built projelerde mevcut olması, sözleşme dışı işlerin ve hak edişlerin ispatında kritik bir delil niteliği taşır .
📐 As-Built Proje ile Uygulama Projesi Arasındaki Farklar
As-built projeyi anlamak için, onu uygulama projesiyle karşılaştırmak faydalı olacaktır.
Özellik Uygulama Projesi As-Built Proje
Zamanlama İnşaat/tesisat başlamadan önce hazırlanır. İnşaat/tesisat tamamlandıktan sonra hazırlanır.
Amaç İmalatın nasıl yapılacağını tarif etmek, yönlendirmek. İmalatın nasıl yapıldığını (gerçekleşen son durumu) kayıt altına almak.
Dayanak Onaylı ruhsat projesi, teknik şartnameler, keşif listeleri. Sahada yapılan uygulama, yapılan revizyonlar, malzeme değişiklikleri.
Kapsam Projede tasarlandığı şekliyle tesisatın tüm detayları. Projede tasarlanandan farklı yapılan tüm imalatlar, eklemeler, çıkarmalar ve güncel durum.
Kullanıcı Müteahhit, uygulayıcı ekipler, teknik personel. İşletmeci, bakım ekibi, gelecekteki proje müellifleri, yatırımcı, idare.
Uygulama projesi "yapılacak olanı" anlatırken, as-built proje "yapılmış olanı" anlatır. Uygulama projesinde olmayan ancak sahada yapılmış bir imalat varsa, bu mutlaka as-built projeye işlenmelidir. Benzer şekilde, uygulama projesinde olup da sahada yapılmayan imalatlar da as-built projede gösterilmelidir .
📝 As-Built Proje Hazırlama Süreci
As-built proje hazırlığı, sistematik ve titizlikle yürütülmesi gereken bir süreçtir.
1. Saha Verilerinin Toplanması (Röleve)
As-built projenin temeli, sahada fiilen yapılmış olan tesisatın tüm detaylarıyla yerinde ölçülmesi ve belgelenmesidir. Bu aşamada:
Görsel İnceleme: Tesisat gezilerek, uygulama projesinden farklı olan tüm noktalar (rögar yeri değişikliği, eklenen bir buat, farklı bir kablo güzergahı, değiştirilen bir pano veya ekipman) tespit edilir.
Ölçüm: Değişiklik yapılan noktaların, yeni ekipmanların veya güzergahların yerinde ölçümleri yapılır. Bu ölçümler, daha sonra çizimlere aktarılacak olan kesin verileri sağlar.
Fotoğraflama: Özellikle karmaşık veya sonradan kapanacak olan (duvar arkasında kalacak) imalatların fotoğraflanması, ileride oluşabilecek sorularda başvurulacak önemli bir görsel kaynaktır.
Not Alma: Yapılan değişikliklerin türü, yeri, tarihi, hangi malzemelerin kullanıldığı gibi bilgiler detaylı olarak not edilir.
2. Verilerin Çizime Aktarılması
Toplanan saha verileri, bilgisayar destekli tasarım (CAD) yazılımları (AutoCAD, Revit vb.) kullanılarak çizim ortamına aktarılır .
Revizyonların İşlenmesi: Uygulama projesinin orijinal hali kopyalanır ve üzerinde saha değişiklikleri işlenir. Değiştirilen her bir elemanın yeni konumu, yeni kablo güzergahı, eklenen veya çıkarılan ekipmanlar projede gösterilir .
Güncel Bilgilerin Eklenmesi: Kullanılan malzemelerin marka, model ve teknik özellikleri projeye eklenir. Yeni kablo tipleri, kesitleri ve renk kodları belirtilir.
Katman (Layer) Düzeni: Çizimlerin, ulusal veya uluslararası standartlara uygun bir katman düzeninde hazırlanması, disiplinler arası koordinasyon ve projenin anlaşılabilirliği açısından önemlidir .
3. Revizyonların ve Değişikliklerin Belirtilmesi
As-built projenin en önemli özelliği, hangi değişikliğin neden yapıldığının açıkça belirtilmesidir. Bu nedenle:
Revizyon Blokları: Proje paftalarında, yapılan değişikliklerin açıklandığı revizyon blokları oluşturulur. Her bir revizyon için sıra numarası, tarih, açıklama ve revize eden kişi bilgileri eklenir.
Karşılaştırmalı Gösterim: Mümkün olduğunca, orijinal durum ile son durum arasındaki farkları gösteren detaylar veya notlar eklenir.
Referanslar: Yapılan değişikliklerin dayanağı olan yazışmalar, onaylar veya tutanaklar varsa, bunlara proje üzerinde referans verilebilir.
4. Pafta Düzeni ve Antet Bilgilerinin Güncellenmesi
Her bir proje paftasında, projenin as-built olduğu açıkça belirtilmelidir.
Pafta Anteti: Proje paftasının antet kısmında "AS-BUILT PROJE" veya "UYGULAMA PROJESİ (SON DURUM)" ibaresi mutlaka yer almalıdır.
Proje Bilgileri: Projenin adı, yeri, tarihi, ölçeği, pafta numarası gibi temel bilgiler eksiksiz olarak bulunmalıdır.
Müellif Bilgileri ve İmza: As-built projeyi hazırlayan yetkili elektrik mühendisinin adı, soyadı, oda sicil numarası ve imzası yer almalıdır. Bu, projenin resmiyetini ve sorumluluğunu gösterir .
📋 As-Built Projede Bulunması Gereken Belgeler
Bir elektrik tesisatına ait as-built proje dosyası, sadece çizimlerden ibaret değildir. Eksiksiz bir as-built dosyası aşağıdaki bileşenleri içermelidir:
Tüm Disiplinlerin Güncel Planları: Aydınlatma, priz, kuvvet, topraklama, paratoner, yangın algılama, acil anons, CCTV, data gibi tüm sistemlerin, sahada yapıldığı son şekliyle çizilmiş planları .
Güncel Kolon Şemaları ve Pano İçi Bağlantı Şemaları: Ana pano ve tüm tali panolara ait, son durumu yansıtan kolon şemaları ve pano içi bağlantı şemaları.
Güncel Tek Hat Şeması: Tesisin tüm enerji dağıtımını gösteren, güncellenmiş tek hat şeması .
Kablo Listeleri: Sahada kullanılan tüm kabloların tipi, kesiti, güzergahı ve başlangıç-bitiş noktalarını gösteren güncel kablo listeleri.
Malzeme Listeleri: Sahada fiilen kullanılan tüm malzemelerin (armatür, priz, anahtar, pano, kesici, kablo vb.) marka, model ve miktarlarını içeren güncel malzeme listeleri (keşif özeti) .
Varsa Özel Sistem Projeleri: Jeneratör, UPS, kompanzasyon, akıllı ev otomasyonu gibi özel sistemlere ait, uygulanmış son durumu gösteren projeler.
Yapılan Revizyonların Dökümü: Tüm revizyonların listelendiği, tarihleri, nedenleri ve onay bilgilerini içeren bir revizyon takip formu veya raporu.
🔍 As-Built Proje Hazırlamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
As-built proje hazırlarken aşağıdaki hususlara özellikle dikkat edilmelidir:
Sürecin İnşaatla Birlikte Yürütülmesi: As-built proje, işin tamamının bitmesi beklenerek bir anda hazırlanmaya çalışılmamalıdır. Değişikliklerin, revizyonların ve eklemelerin, iş devam ederken, adım adım projeye işlenmesi en doğru yöntemdir. Bu sayede, hiçbir detayın atlanması riski en aza iner.
Koordinasyon ve İletişim: Proje müellifi (projeyi çizen mühendis), uygulama müteahhidi, saha mühendisleri ve işveren temsilcisi arasında sürekli bir iletişim ve koordinasyon olmalıdır. Sahada yapılan her bir değişiklik, ilgili tüm taraflara bildirilmeli ve proje müellifi tarafından as-built projeye işlenmelidir.
Doğru ve Eksiksiz Veri: Saha verileri ne kadar doğru ve eksiksiz toplanırsa, as-built proje de o kadar güvenilir olur. Ölçümler hassas yapılmalı, malzeme bilgileri doğru kaydedilmeli ve tüm değişiklikler detaylı olarak not edilmelidir.
Standartlara Uygunluk: As-built projeler de tıpkı uygulama projeleri gibi, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, TS EN 61439, TS EN 12464-1 gibi ilgili standartlara ve ulusal çizim standartlarına uygun olarak hazırlanmalıdır .
Dijital Arşivleme: As-built projelerin, hem kağıt çıktıları hem de düzenlenebilir dijital formatları (CAD dosyaları) güvenli bir şekilde arşivlenmelidir. Ayrıca, projelerin PDF formatında kopyaları da kullanım kolaylığı açısından bulundurulmalıdır.
⚠️ As-Built Proje Hazırlamada Sık Yapılan Hatalar
Revizyonların Kaydedilmemesi: Saha ekiplerinin yaptıkları değişiklikleri düzenli olarak kayıt altına almaması ve proje müellifine bildirmemesi, en sık karşılaşılan hatadır. Bu durumda, as-built proje hazırlamak neredeyse imkansız hale gelir.
Projenin İş Bitiminde Hatırlanarak Yapılmaya Çalışılması: Tüm inşaat bittikten sonra, hafızaya ve eksik notlara dayanarak as-built proje hazırlamak, çok sayıda hataya ve eksikliğe yol açar.
Eksik veya Yanlış Veri Toplama: Ölçümlerin hatalı yapılması, malzeme bilgilerinin yanlış kaydedilmesi veya bazı değişikliklerin fark edilmemesi, projenin güvenilirliğini zedeler.
Revizyonların Açıkça Belirtilmemesi: Proje üzerinde yapılan değişikliklerin neden ve ne zaman yapıldığının belirtilmemesi, ileride anlaşılabilirliğini zorlaştırır.
Güncellenmemiş Antet Bilgileri: Proje paftasında projenin as-built olduğu ve revizyon tarihleri gibi bilgilerin güncellenmemesi, belgenin resmiyetini zedeler.
Şemaların Güncellenmemesi: Sadece planlar üzerinde değişiklik yapılıp, kolon şemaları, tek hat şemaları veya pano içi şemaların güncellenmemesi önemli bir eksikliktir. Bu, tüm sistemin bir bütün olarak anlaşılmasını engeller.
Test ve Devreye Alma Kayıtlarının Bulunmaması: As-built projenin bir parçası olarak, tesisata ait test (topraklama, izolasyon, kısa devre) ve devreye alma raporlarının da dosyada bulunması gerekir .
✅ Sonuç
As-built proje, bir elektrik tesisatı projesinin "olmazsa olmaz" son aşamasıdır. Sadece bir belge değil, aynı zamanda tesisin gelecekteki tüm işletme, bakım ve tadilat süreçlerine ışık tutan, yasal uyuşmazlıklarda delil teşkil eden, yatırımcının ve uygulayıcının sorumluluğunu belgeleyen hayati bir referans kaynağıdır .
Doğru ve eksiksiz hazırlanmış bir as-built proje:
Tesisin güncel durumunu tüm detaylarıyla gösterir.
Gelecekteki projeler için sağlam bir temel oluşturur.
Bakım ve onarım maliyetlerini düşürür, işlemleri hızlandırır.
Olası hukuki ihtilaflarda en güçlü delillerden birini teşkil eder .
İşletme güvenliğine katkıda bulunur.
Bu nedenle, as-built proje hazırlama süreci, projenin en başından itibaren planlanmalı, sahada yapılan her bir değişiklik titizlikle kayıt altına alınmalı ve tüm bu veriler, yetkili mühendisler tarafından, ilgili standartlara uygun olarak eksiksiz bir dosyada toplanmalıdır . Unutulmamalıdır ki, as-built proje, bir tesisin kimliğidir ve bu kimliğin doğru olması, tesisin geleceği için atılmış en önemli adımlardan biridir.
📞 Elektrik tesisatı projeleriniz için as-built proje hazırlama, saha ölçümü, revizyon takibi ve danışmanlık hizmetleri hakkında detaylı bilgi için bize ulaşın: +90 546 252 25 15
🔗 Detaylı bilgi için: mirelektrikproje.com.tr
As-Built Proje Hazırlama Esasları, bir elektrik tesisat projesinin sahada tamamlanmasının ardından, uygulamadaki son durumu ve yapılan tüm revizyonları eksiksiz bir şekilde gösteren teknik çizimlerin ve dokümanların hazırlanması sürecini ifade eder. "As-Built" veya "uygulandığı gibi" proje, ilk onaylı projeden farklılaşan tüm değişiklikleri (kablo güzergahları, pano yerleşimleri, cihaz değişiklikleri, eklemeler vb.) yansıtır. Bu belge, yapının ömrü boyunca yapılacak bakım, onarım, genişletme veya sistem entegrasyonu gibi gelecekteki tüm çalışmalar için hayati bir referans kaynağıdır. Mir Elektrik Proje Firması olarak, projelerinizin saha uygulamalarını titizlikle takip ederek, en güncel ve doğru As-Built projeleri hazırlıyoruz.
As-Built projenin hazırlanması, sadece yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda operasyonel verimlilik açısından da büyük önem taşır. Yanlış veya eksik As-Built projeler, arıza tespit sürelerini uzatabilir, bakım maliyetlerini artırabilir ve hatta güvenlik riskleri oluşturabilir. Mir Elektrik olarak, saha ekiplerimizden alınan geri bildirimler ve yerinde yapılan keşiflerle, tüm revizyonların çizimlere doğru bir şekilde işlenmesini sağlarız. Bu sayede, tesisinizin mevcut elektrik altyapısının tam ve doğru bir haritasına sahip olursunuz. Böylece, hem ilgili kurumların (Belediye, UEDAŞ) yapı kullanma izni süreçlerinde sorun yaşamaz hem de işletmenizin uzun vadeli yönetimini kolaylaştırırsınız.
