AG-OG Tesisat Projeleri

Bir sanayi tesisinde elektrik enerjisi, şebekeden alındığı noktadan üretim bantlarına, makinelerden aydınlatmaya kadar uzanan karmaşık bir yolculuk yapar. Bu yolculuğun güvenli, verimli ve kesintisiz olması, profesyonelce hazırlanmış AG (Alçak Gerilim) ve OG (Orta Gerilim) tesisat projeleri ile mümkündür. AG-OG tesisat projeleri, bir binanın mimari projesi gibi, elektrik altyapısının da kağıt üzerinde planlanması, hesaplanması ve kurallara bağlanmasıdır .

Bursa, Türkiye'nin en önemli sanayi merkezlerinden biridir. Otomotivden tekstile, makineden kimyaya kadar birçok sektörde faaliyet gösteren fabrikalar, organize sanayi bölgeleri (DOSAB, NOSAB, HASANAĞA, Nilüfer OSB, İnegöl OSB, Kestel OSB, Gürsu OSB) ve üretim tesisleri, yüksek güç talepleri nedeniyle genellikle orta gerilim seviyesinden elektrik şebekesine bağlanır . Bu tesislerde, şebekeden alınan orta gerilim (34,5 kV, 15 kV veya 10 kV), tesis içindeki trafo merkezlerinde alçak gerilime (400/230 V) dönüştürülerek üretim hatlarına, makinelere ve diğer tüketicilere dağıtılır . İşte bu dönüşümü ve dağıtımı sağlayan tüm sistemin projelendirilmesi, AG-OG tesisat projelerinin konusudur.

Bu bölümde, AG-OG tesisat projelerinin kapsamını, temel bileşenlerini, projelendirme sürecini, yasal mevzuatını, güvenlik kriterlerini ve Bursa sanayisi için önemini tüm detaylarıyla inceleyeceğiz.

📊 AG-OG Tesisat Projelerine Giriş: Temel Kavramlar
AG-OG tesisat projelerini anlamak için öncelikle temel gerilim seviyelerini ve bu projelerin ne olduğunu kavramak gerekir.

Alçak Gerilim (AG) Nedir?
Alçak gerilim, etkin değeri 1000 volt (1 kV) ve altında olan fazlar arası gerilimdir . Ülkemizde alçak gerilim, abonelerde 220 V (faz-nötr) ve 380 V (fazlar arası) olarak kullanılır. AG tesisat projeleri, trafo çıkışından itibaren tesis içindeki tüm elektrik dağıtımını kapsar.

AG sistemlerin özellikleri:

Gerilim Seviyesi: 1 kV ve altı (genellikle 0,4 kV / 400 V)

Kullanım Alanları: Fabrika içi dağıtım, makineler, aydınlatma, prizler, ofisler

İletim Mesafesi: Kısa mesafeler (gerilim düşümü nedeniyle sınırlı)

Proje Kapsamı: AG panoları, kablo hatları, aydınlatma, prizler, kompanzasyon, topraklama

Orta Gerilim (OG) Nedir?
Orta gerilim, etkin değeri 1000 V (1 kV) üstünden 36 kV'a kadar (36 kV dahil) olan gerilim seviyesidir . Türkiye'de kullanılan orta gerilim şebekelerinde 10 kV, 15 kV ve 34,5 kV'luk gerilimler yaygın olarak kullanılmaktadır. En yaygın kullanılan gerilim seviyesi ise 34,5 kV'dir.

OG sistemlerin özellikleri:

Gerilim Seviyesi: 1 kV - 36 kV (Türkiye'de 10 kV, 15 kV, 34,5 kV)

Kullanım Alanları: Şebeke bağlantısı, trafo merkezleri, tesis girişi

İletim Mesafesi: Orta-uzun mesafeler (birkaç kilometre)

Proje Kapsamı: OG hücreleri, OG kabloları, trafo merkezi, koruma röleleri

AG-OG Tesisat Projeleri Nedir?
AG-OG tesisat projeleri, bir tesisin elektrik altyapısının tüm detaylarıyla planlandığı, mühendislik hesaplarının yapıldığı, kullanılacak malzemelerin belirlendiği ve ilgili kurumlardan (UEDAŞ, EMO, belediye) onay alınması için hazırlanan teknik belgeler bütünüdür . Bu projeler, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, UEDAŞ Teknik Şartnameleri, TS ve IEC standartlarına tam uyumlu olarak hazırlanmalıdır .

📋 AG-OG Tesisat Projelerinin Kapsamı
AG-OG tesisat projeleri, bir sanayi tesisinin enerji altyapısının tüm bileşenlerini kapsayan kapsamlı bir dokümantasyon sürecidir.

OG Tesisat Projesi Kapsamı
Orta gerilim tesisat projesi, şebeke bağlantı noktasından trafo merkezine kadar olan bölümü kapsar :

OG Hücre Projeleri:

Giriş hücresi (kesici ve ayırıcılı)

Ölçü hücresi (akım ve gerilim trafoları)

Trafo hücresi

Çıkış hücreleri

OG hücrelerinin yerleşim planları

OG hücre içi bağlantı şemaları

Koruma rölesi koordinasyon şemaları

OG Kablo Projeleri:

OG kablolarının güzergah planları

Kablo tipleri ve kesitleri (XLPE yalıtımlı, ekranlı)

Kablo başlık ve ek detayları

Kablo kanalları ve tavaları

Yeraltı kablolama detayları (eğer varsa)

Trafo Merkezi Projeleri:

Transformatör yerleşim planı

Transformatör bağlantı şemaları

Trafo soğutma ve havalandırma sistemleri

Trafo koruma sistemleri (Buchholz rölesi, termostat, basınç ventili)

Trafo odası yangın güvenlik sistemleri

AG Tesisat Projesi Kapsamı
Alçak gerilim tesisat projesi, trafo çıkışından itibaren tesisin tüm elektrik dağıtımını kapsar :

AG Ana Dağıtım Panosu (MDP) Projesi:

Ana giriş kesicisi

Çıkış kesicileri (üretim hatları, aydınlatma, ofisler, depolar)

Ölçü cihazları (enerji analizörleri)

Kompanzasyon sistemi

Pano içi yerleşim planı

Pano bağlantı şemaları

Enerji Dağıtım Hatları:

Besleme kablolarının güzergah planları

Kablo kesit hesaplamaları (gerilim düşümü, akım taşıma kapasitesi)

Kablo tipleri (NYY, N2XH, A2XH, NHXH)

Kablo kanalları ve tavaları

İç Tesisat Projeleri:

Aydınlatma planları (armatür tipleri, güçleri, yerleşimleri)

Priz planları (tipleri, güçleri, yerleşimleri)

Makine besleme hatları

Anahtar ve kumanda devreleri

Ortak ve Yardımcı Sistem Projeleri
Topraklama Tesisatı Projesi:

Topraklama çubukları ve şeritleri

Ana topraklama barası (EPB)

Eş potansiyel topraklama

Topraklama direnci hesaplamaları

Ölçü noktaları

Yıldırımdan Korunma (Paratoner) Projesi:

Paratoner seçimi (aktif/pasif)

İniş iletkenleri güzergahı

Ölçü noktaları

Topraklama ile entegrasyon

Kompanzasyon Projesi:

Reaktif güç hesabı

Kondansatör seçimi

Harmonik filtreler (gerekirse)

Otomatik kompanzasyon rölesi ayarları

Koruma ve Kontrol Projeleri:

Koruma rölesi koordinasyonu

Selektivite analizi

Kısa devre hesaplamaları

SCADA entegrasyonu (varsa)

📐 AG-OG Tesisat Projelerinde Mühendislik Hesaplamaları
AG-OG tesisat projelerinin olmazsa olmazı, detaylı mühendislik hesaplamalarıdır.

Güç ve Yük Hesaplamaları
Kurulu Güç Hesabı: Tesisteki tüm elektrikli ekipmanların (makineler, aydınlatma, prizler, klima, pompalar) anma güçlerinin toplamıdır.

Talep Gücü Hesabı: Eş zamanlı çalışma faktörlerine göre düzeltilmiş, gerçek ihtiyaç duyulan güçtür. OG abonelik başvurularında talep gücü esas alınır .

Güç Faktörü Hesabı: Tesisin mevcut veya tahmini güç faktörü hesaplanır, kompanzasyon ihtiyacı belirlenir.

Kısa Devre Hesaplamaları
OG ve AG sistemlerde, olası bir kısa devre durumunda oluşacak arıza akımları hesaplanır. Bu hesaplamalar:

Seçilen ekipmanların (kesiciler, kablolar, panolar) kısa devre dayanımını kontrol etmek

Koruma rölelerinin doğru ayarlanması

Selektivite analizi yapılması için gereklidir .

Gerilim Düşümü Hesaplamaları
Uzun kablo hatlarında, özellikle büyük güçlerin iletildiği OG ve ana AG besleme hatlarında, gerilim düşümü hesapları yapılır. Yönetmeliklerde izin verilen maksimum gerilim düşümü değerleri (genellikle %5) aşılmamalıdır.

Koruma Koordinasyonu (Selektivite) Analizi
Bir arıza durumunda, arızaya en yakın koruma elemanının devreyi açması, üst koruma elemanlarının ise açmaması için koruma rölelerinin ayar değerleri ve zamanlamaları koordine edilir . Bu analiz, OG hücrelerindeki koruma röleleri için özellikle kritiktir.

Aydınlatma Hesaplamaları
Üretim alanları, depolar, ofisler gibi bölgelerde, TS EN 12464-1 standardına göre gerekli aydınlatma seviyeleri (lüx değerleri) hesaplanır. Armatür seçimi ve yerleşimi buna göre yapılır.

Topraklama Direnci Hesaplamaları
Topraklama sisteminin, yönetmeliklerde belirtilen direnç değerini (genellikle 10 ohm'dan düşük, kritik tesislerde 1 ohm) sağlayıp sağlamadığı hesaplanır.

🔧 AG-OG Tesisat Projelerinde Kullanılan Temel Ekipmanlar
OG Hücreleri
Orta gerilim hücreleri, metal gövdeli, modüler yapıda, içerisinde kesici, ayırıcı, topraklama anahtarı, ölçü trafoları ve koruma röleleri barındıran panolardır .

OG hücre tipleri:

Giriş Hücresi: Şebekeden gelen OG enerjiyi tesise alır.

Ölçü Hücresi: Enerji tüketiminin ölçülmesi için akım ve gerilim trafolarını içerir.

Trafo Hücresi: Transformatöre giden hattın kontrolünü yapar.

Çıkış Hücresi: OG enerjiyi diğer hatlara iletir.

Günümüzde OG hücrelerinde SF6 gazlı veya vakumlu kesiciler kullanılmaktadır . Geçmişte kullanılan yağlı kesiciler, yangın riski ve bakım zorluğu nedeniyle artık tercih edilmemektedir.

Güç Transformatörleri
Güç transformatörleri, OG seviyesindeki elektrik enerjisini AG seviyesine dönüştüren en kritik ekipmanlardır .

Transformatör özellikleri:

Güç Aralığı: 50 kVA'dan 2500 kVA'ya kadar (sanayi tesisleri için)

Tipi: Yağlı tip (dış mekanlar) veya kuru tip (iç mekanlar)

Bağlantı Grubu: Dyn11 (en yaygın)

Soğutma Tipi: ONAN (Oil Natural Air Natural)

OG Kabloları
Orta gerilim kabloları, genellikle XLPE (Çapraz Bağlı Polietilen) yalıtımlı, ekranlı, tek veya çok damarlı olarak üretilir . OG kablolarının döşenmesi, kablo başlıklarının yapılması özel ekipman ve yetkin personel gerektirir.

AG Panoları
Alçak gerilim ana dağıtım panoları, transformatör çıkışından itibaren tesisin enerji dağıtımını sağlayan, içerisinde ana kesici, çıkış kesicileri, ölçü cihazları ve kompanzasyon sistemi bulunan panolardır .

Kompanzasyon Sistemleri
Tesisteki reaktif gücü dengeleyerek enerji verimliliği sağlayan, ceza ödenmesini önleyen sistemlerdir . Otomatik kompanzasyon rölesi, kondansatör grupları ve harmonik filtrelerden oluşur.

🔒 AG-OG Tesisat Projelerinde Güvenlik Kriterleri
AG-OG tesisat projelerinde güvenlik, en öncelikli konudur.

Kilitleme Sistemleri
OG hücrelerinde, yetkisiz erişimi engellemek ve bakım çalışmaları sırasında enerjinin kesin olarak kesilmesini sağlamak için mekanik ve elektriksel kilitleme sistemleri bulunur . Bu sistemler, operatörün ve trafo merkezi personelinin güvenliği için hayati önem taşır.

Ark Koruma Sistemleri
OG hücrelerinde, bir iç arıza (kısa devre) durumunda oluşan elektrik arkının zararlı etkilerini azaltmak için ark koruma sistemleri kullanılır . Bu sistemler, arkı çok kısa sürede algılayarak enerjiyi keser.

Acil Durdurma ve İzolasyon
Tesiste bir acil durumda (yangın, kaza, arıza) elektrik enerjisinin hızla kesilebilmesi için acil durdurma butonları ve izolasyon anahtarları projelendirilir .

Yalıtım ve Topraklama
OG sistemlerinde kullanılan tüm ekipmanların (kablolar, hücreler, transformatörler) yalıtım seviyeleri, işletme gerilimine uygun olarak seçilir. Topraklama sistemi, tüm metal gövdeleri birbirine bağlayarak dokunma gerilimlerini düşürür .

🏛️ Yasal Mevzuat ve Onay Süreçleri
AG-OG tesisat projeleri, birçok yasal düzenlemeye tabidir ve ilgili kurumlardan onay alınması zorunludur .

İlgili Yönetmelik ve Standartlar
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği: AG tesisatları için temel yönetmelik

Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği: OG tesisleri için temel yönetmelik

UEDAŞ / Dağıtım Şirketi Teknik Şartnameleri: Bağlantı ve proje kuralları

TS HD 60364 Serisi: AG tesisat standartları

IEC 62271 Serisi: OG şalt tesisleri standartları

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik: Yangın güvenliği

Onay Süreci
AG-OG tesisat projelerinin onay süreci şu aşamalardan oluşur :

1. Proje Hazırlığı: Müellif mühendis tarafından projelerin çizilmesi, hesapların yapılması.

2. EMO Vizesi: Projelerin Elektrik Mühendisleri Odası'na sunulması, mesleki denetimden geçmesi.

3. UEDAŞ / Dağıtım Şirketi Onayı: Projelerin ilgili dağıtım şirketine sunulması, teknik şartnamelere uygunluğunun kontrolü . Onay süreci, dağıtım şirketinin yoğunluğuna bağlı olarak 1-4 hafta sürebilir.

4. Belediye Onayı (gerekirse): Trafo merkezi gibi bina niteliği taşıyan tesisler için belediye onayı da gerekebilir.

5. OSB Onayı (varsa): Organize sanayi bölgesi içindeki tesislerde, OSB yönetiminin de onayı alınmalıdır .

Onaysız Proje Uygulamasının Sonuçları
Elektrik projeleri onaylanmadan sahada uygulama yapılamaz. Aksi durumda :

Enerji bağlantısı yapılmaz

Yasal sorunlar yaşanır

İdari para cezaları uygulanabilir

Sigorta hasarları ödenmez

🏭 AG-OG Tesisat Projelerinin Uygulama Süreci
AG-OG tesisat projeleri, onaylandıktan sonra sahada uygulanır. Uygulama süreci şu aşamalardan oluşur :

1. Keşif ve Yerinde İnceleme
Proje müellifi veya uygulama ekibi, tesisi yerinde inceleyerek proje ile saha arasındaki uyumu kontrol eder, varsa revizyon gereksinimlerini belirler .

2. Malzeme Temini
Projede belirtilen tüm malzemeler (OG hücreleri, transformatör, kablolar, AG panoları, kesiciler) temin edilir.

3. OG Tesisat Montajı
OG hücrelerinin montajı

OG kablolarının döşenmesi ve başlıklarının yapılması

Transformatör montajı ve bağlantıları

Topraklama sisteminin tesis edilmesi

4. AG Tesisat Montajı
AG ana dağıtım panosu montajı

Enerji dağıtım hatlarının çekilmesi

Kompanzasyon sisteminin kurulumu

Aydınlatma ve priz tesisatı

Makine besleme hatları

5. Test ve Devreye Alma
İzolasyon testleri (megger)

Faz kontrolü

Topraklama ölçümleri

Koruma rölesi testleri

Yük akış testleri

Kompanzasyon sistemi testleri

6. Geçici Kabul ve Devreye Alma
Testler başarıyla tamamlandıktan sonra, sistem geçici kabule hazır hale gelir. Dağıtım şirketi yetkilileri tarafından yapılan kontrollerin ardından enerji verilir.

7. Kesin Kabul
Belirli bir işletme süresi (genellikle 1 yıl) sonunda, varsa eksiklikler giderilir ve kesin kabul yapılır.

🔄 Periyodik Bakım ve Kontroller
AG-OG tesisatlarının güvenli ve kesintisiz çalışması için düzenli periyodik bakım ve kontroller yapılmalıdır .

Yıllık Bakımlar
Termal kamera kontrolleri (panolar, kablolar, bağlantılar)

Koruma rölesi testleri

Topraklama ölçümleri

Yağlı trafolarda yağ analizi

OG hücrelerinde mekanik kontroller

3-5 Yıllık Bakımlar
OG kesicilerinin kontak değişimi

Akü gruplarının değişimi

Kondansatör gruplarının kontrolü

Acil Durum Bakımları
Arıza durumunda, arızanın tespiti ve giderilmesi için acil müdahale yapılır.

🏛️ Bursa Sanayi Tesisleri İçin Özel Değerlendirmeler
Bursa, Türkiye'nin en önemli sanayi merkezlerinden biri olarak, AG-OG tesisat projeleri açısından özel bir öneme sahiptir .

Bursa'daki Organize Sanayi Bölgeleri
DOSAB (Demirtaş OSB): Otomotiv ve yan sanayi, tekstil, makine sektörlerinde faaliyet gösteren çok sayıda büyük ölçekli fabrikayı barındırır. Bu tesislerde genellikle yüksek güçlü (1000 kVA ve üzeri) trafo merkezleri bulunur.

NOSAB (Nilüfer OSB): Tekstil, makine, gıda, kimya sektörlerinde faaliyet gösteren tesislerin yoğun olduğu bölgedir.

HASANAĞA OSB: Tekstil başta olmak üzere birçok sektörde faaliyet gösteren fabrikaları barındırır.

Kestel OSB, Gürsu OSB, İnegöl OSB, Mustafakemalpaşa OSB: Her biri kendi sektörel yoğunluğuna sahip, hızla gelişen organize sanayi bölgeleridir.

Bursa'da AG-OG Tesisat Projelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Deprem Riski: Bursa, birinci derece deprem bölgesinde yer almaktadır. AG-OG tesisat projelerinde, ekipmanların depreme dayanıklı montajı (sismik bağlantılar) özel olarak değerlendirilmelidir.

Sanayi Yoğunluğu: Bursa'daki sanayi tesislerinin yoğunluğu, enerji kalitesi sorunlarını (harmonikler, gerilim dalgalanmaları) beraberinde getirebilir. Projelerde bu hususlar dikkate alınmalı, uygun filtreleme ve kompanzasyon çözümleri uygulanmalıdır.

Yerel Mevzuat ve OSB Şartları: Her OSB'nin kendine özgü teknik şartnameleri ve proje onay süreçleri olabilir . Projeler hazırlanırken bu şartlar dikkate alınmalıdır.

Genişleme Planları: Bursa'daki birçok sanayi tesisi, sürekli büyüme ve kapasite artışı içindedir. AG-OG projeleri hazırlanırken, gelecekteki genişleme planları göz önünde bulundurulmalı, trafo gücü ve pano yedeklilikleri buna göre belirlenmelidir.

⚠️ Sık Karşılaşılan Hatalar ve Çözümleri
AG-OG tesisat projelerinde ve uygulamalarında sık karşılaşılan hatalar şunlardır:

Hata Sonuçları Çözüm
Yanlış kablo kesiti seçimi Aşırı ısınma, yangın riski, gerilim düşümü Doğru yük analizi ve kablo kesit hesabı
Koruma koordinasyonu yapılmaması Gereksiz enerji kesintileri, selektivite sorunları Kısa devre analizi ve koruma rölesi koordinasyonu
Topraklama sisteminin yetersizliği Elektrik çarpması riski, cihaz hasarları Doğru topraklama hesabı ve uygulaması
Kompanzasyon sisteminin uygun olmaması Reaktif güç cezaları, enerji verimliliği düşüklüğü Harmonik analizi, uygun kompanzasyon seçimi
OG hücrelerinde ark koruma olmaması Patlama, yangın, personel yaralanması Ark koruma sistemli OG hücreleri seçimi
Proje onayı alınmadan uygulama Enerji bağlantısı yapılamaması, yasal yaptırımlar Önce onay, sonra uygulama prensibi
Yedeklilik planlanmaması Tek nokta arızasında tüm tesisin durması Kritik yükler için yedekli besleme (ring sistemleri)
📌 Sonuç
AG-OG tesisat projeleri, bir sanayi tesisinin enerji altyapısının güvenli, verimli, kesintisiz ve yasal mevzuata uygun olarak kurulmasını sağlayan en kritik mühendislik belgeleridir . Orta gerilim şebekesinden başlayarak, trafo merkezi aracılığıyla alçak gerilime dönüşen ve tesisteki tüm tüketicilere dağıtılan enerjinin yolculuğu, bu projelerle planlanır ve kontrol altına alınır.

Bu projelerin hazırlanması, OG hücrelerinden transformatörlere, AG panolarından kompanzasyon sistemlerine, topraklamadan yıldırımdan korunmaya kadar birçok bileşenin uyum içinde çalışacağı şekilde tasarlanmasını gerektirir. Güç hesaplamaları, kısa devre analizleri, koruma koordinasyonu, gerilim düşümü hesaplamaları ve topraklama hesapları, projelendirmenin olmazsa olmaz mühendislik adımlarıdır .

Bursa gibi sanayinin kalbinin attığı bir şehirde, AG-OG tesisat projeleri, üretimin kesintisiz devamı, iş güvenliği, enerji verimliliği ve uzun vadeli yatırım koruması açısından hayati önem taşır. Doğru projelendirilmiş, eksiksiz onay süreçlerinden geçmiş, sahada projesine uygun uygulanmış ve düzenli bakımı yapılan bir AG-OG tesisatı, bir sanayi tesisinin en değerli varlıklarından biridir .

📞 Sanayi tesisiniz için AG-OG tesisat projesi hazırlama, onay süreçleri ve uygulama konularında detaylı bilgi için bize ulaşın: +90 546 252 25 15

🔗 Detaylı bilgi için: mirelektrikproje.com.tr