Şantiyede Uygulanan Elektrik Hattının As-Built Çizimi: Sahadaki Gerçeğin Belgesi

Bir elektrik tesisatı projesi, ofiste hazırlanan çizimlerle başlar, şantiyede hayat bulur ve çoğu zaman proje ile uygulama arasında bazı farklılıklar ortaya çıkar. Saha koşulları, malzeme değişiklikleri, işverenin sonradan eklediği talepler, keşfedilmeyen detaylar veya imalat sırasında karşılaşılan beklenmedik durumlar nedeniyle, uygulama sırasında projede revizyonlar yapılması gerekebilir. İşte tam bu noktada, tesisatın nihai durumunu eksiksiz olarak belgeleyen as-built çizimler devreye girer.

As-built çizim, bir inşaat veya tesisat işinin tamamlanmasının ardından, sahada fiilen uygulanmış olan son durumu birebir yansıtan, yapılan tüm revizyonları, eklemeleri ve çıkarmaları içeren teknik belgelerdir. Bu çizimler, tesisin gelecekteki bakım, onarım, tadilat ve işletme süreçleri için temel referans kaynağıdır ve yasal zorunlulukları yerine getirmek için vazgeçilmezdir.

As-Built Çizim Nedir ve Neden Gereklidir?

As-built çizim, bir projenin uygulama aşamasında yapılan tüm değişiklikleri bünyesine katarak, tesisin gerçekleşmiş son halini gösteren projedir. Uygulama projesi ile başlayan süreç, sahada ortaya çıkan ihtiyaçlar, malzeme değişiklikleri veya işveren talepleri doğrultusunda revize edilir ve bu revizyonların tamamı as-built çizimde toplanır.

Güç Arttırımı Bursada Lider Proje Firması.png

As-Built Çizimin Temel Amaçları

Gerçek Durumu Belgelemek: Tesisatın sahada uygulanmış son halini, onaylı projeden farklı olan tüm yönleriyle eksiksiz olarak kayıt altına alır. Rögar yerinde değişiklik, kablo güzergahında sapma, eklenen veya çıkarılan bir priz, değiştirilen bir pano veya farklı çekilen bir kablo gibi tüm farklılıklar as-built çizimde gösterilir. Gelecek İçin Referans Oluşturmak: Tesisin işletmeye alınmasından sonra yapılacak her türlü bakım, onarım, yenileme veya genişletme çalışmasında, mevcut durumu doğru olarak bilmek hayati önem taşır. As-built çizim, mühendislere ve teknisyenlere doğru ve güvenilir bir yol haritası sunar. Kabloların nereden geçtiğini, hangi panoya bağlandığını, buatların yerini bilmek, arıza tespitini ve bakım işlemlerini hızlandırır. Yasal Yükümlülükleri Yerine Getirmek: İdareler, yatırımcılar ve denetim kuruluşları, yapılan işin sözleşme ve projelere uygunluğunu denetlemek ve kabul işlemlerini gerçekleştirmek için as-built çizimleri talep eder. İşin teslimi, geçici ve kesin kabul işlemlerinin tamamlanabilmesi için as-built çizimlerin hazırlanmış olması şarttır. Yapılan işlerin tamamının as-built çizimlerde mevcut olması, sözleşme dışı işlerin ve hak edişlerin ispatında kritik bir delil niteliği taşır. Gelecek Projeler İçin Veri Sağlamak: Benzer tesislerin projelendirilmesinde, mevcut tesislerin as-built çizimleri değerli bir veri kaynağıdır. Gerçek uygulama verileri, gelecekteki projelerin daha gerçekçi ve hatasız hazırlanmasına yardımcı olur.

As-Built Çizim ile Uygulama Projesi Arasındaki Farklar

As-built çizimi anlamak için, onu uygulama projesiyle karşılaştırmak faydalı olacaktır. Zamanlama açısından: Uygulama projesi, inşaat veya tesisat başlamadan önce hazırlanır. As-built çizim ise, inşaat veya tesisat tamamlandıktan sonra hazırlanır. Amaç açısından: Uygulama projesi, imalatın nasıl yapılacağını tarif etmek, yönlendirmek için kullanılır. As-built çizim ise, imalatın nasıl yapıldığını, yani gerçekleşen son durumu kayıt altına almak için kullanılır. Dayanak açısından: Uygulama projesi, onaylı ruhsat projesi, teknik şartnameler ve keşif listelerine dayanır. As-built çizim ise, sahada yapılan uygulama, yapılan revizyonlar, malzeme değişiklikleri ve güncel duruma dayanır. Kapsam açısından: Uygulama projesi, projede tasarlandığı şekliyle tesisatın tüm detaylarını içerir. As-built çizim ise, projede tasarlanandan farklı yapılan tüm imalatlar, eklemeler, çıkarmalar ve güncel durumu kapsar. Kullanıcı açısından: Uygulama projesinin kullanıcıları, müteahhit, uygulayıcı ekipler ve teknik personeldir. As-built çizimin kullanıcıları ise, işletmeci, bakım ekibi, gelecekteki proje müellifleri, yatırımcı ve idarelerdir. Uygulama projesi "yapılacak olanı" anlatırken, as-built çizim "yapılmış olanı" anlatır. Uygulama projesinde olmayan ancak sahada yapılmış bir imalat varsa, bu mutlaka as-built çizime işlenmelidir. Benzer şekilde, uygulama projesinde olup da sahada yapılmayan imalatlar da as-built çizimde gösterilmelidir.

Şantiyede Elektrik Hattı As-Built Çizim Hazırlama Süreci

As-built çizim hazırlığı, sistematik ve titizlikle yürütülmesi gereken bir süreçtir. Bu süreç, saha verilerinin toplanmasından çizimlerin son haline getirilmesine kadar birkaç aşamadan oluşur.

Saha Verilerinin Toplanması (Röleve)

As-built çizimin temeli, sahada fiilen yapılmış olan tesisatın tüm detaylarıyla yerinde ölçülmesi ve belgelenmesidir. Bu aşamada yapılması gerekenler şunlardır: Görsel İnceleme: Tesisat gezilerek, uygulama projesinden farklı olan tüm noktalar tespit edilir. Kablo güzergahında sapma, eklenen veya çıkarılan bir buat, farklı bir yere konulan pano, değiştirilen bir ekipman gibi tüm farklılıklar not edilir. Ölçüm: Değişiklik yapılan noktaların, yeni ekipmanların veya güzergahların yerinde ölçümleri yapılır. Bu ölçümler, daha sonra çizimlere aktarılacak olan kesin verileri sağlar. Kablo boyları, buatların tam konumları, panoların yerleşim koordinatları gibi veriler hassas bir şekilde ölçülmelidir. Fotoğraflama: Özellikle karmaşık veya sonradan kapanacak olan (duvar arkasında kalacak, sıva altına girecek) imalatların fotoğraflanması, ileride oluşabilecek sorularda başvurulacak önemli bir görsel kaynaktır. Kabloların duvara girmeden önceki son halleri, buat bağlantıları, pano içi düzenlemeler mutlaka fotoğraflanmalıdır. Not Alma: Yapılan değişikliklerin türü, yeri, tarihi, hangi malzemelerin kullanıldığı, hangi ekiplerin çalıştığı gibi bilgiler detaylı olarak not edilir. Bu notlar, daha sonra çizimlere aktarılırken yol gösterici olur.

Verilerin Çizime Aktarılması

Toplanan saha verileri, bilgisayar destekli tasarım (CAD) yazılımları (AutoCAD, Revit vb.) kullanılarak çizim ortamına aktarılır. Revizyonların İşlenmesi: Uygulama projesinin orijinal hali kopyalanır ve üzerinde saha değişiklikleri işlenir. Değiştirilen her bir elemanın yeni konumu, yeni kablo güzergahı, eklenen veya çıkarılan ekipmanlar projede gösterilir. Eğer değişiklik çok fazla ise, yeni bir pafta oluşturmak daha doğru olabilir. Güncel Bilgilerin Eklenmesi: Kullanılan malzemelerin marka, model ve teknik özellikleri projeye eklenir. Yeni kablo tipleri, kesitleri ve renk kodları belirtilir. Projede değişen her bir elemanın yeni teknik özellikleri mutlaka belirtilmelidir. Katman (Layer) Düzeni: Çizimlerin, ulusal veya uluslararası standartlara uygun bir katman düzeninde hazırlanması, disiplinler arası koordinasyon ve projenin anlaşılabilirliği açısından önemlidir. Aydınlatma, priz, kuvvet, zayıf akım gibi farklı sistemler farklı katmanlarda gösterilmelidir.

Revizyonların ve Değişikliklerin Belirtilmesi

As-built çizimin en önemli özelliği, hangi değişikliğin neden yapıldığının açıkça belirtilmesidir. Revizyon Blokları: Proje paftalarında, yapılan değişikliklerin açıklandığı revizyon blokları oluşturulur. Her bir revizyon için sıra numarası, tarih, açıklama ve revize eden kişi bilgileri eklenir. Örneğin: "Revizyon 1 - 15.03.2026 - B-1 bodrum katta, J-3 kolonu nedeniyle kablo güzergahı değiştirilmiştir. - A. Yılmaz." Karşılaştırmalı Gösterim: Mümkün olduğunca, orijinal durum ile son durum arasındaki farkları gösteren detaylar veya notlar eklenir. Bu, ileride projeyi inceleyen kişinin değişiklikleri daha kolay anlamasını sağlar. Referanslar: Yapılan değişikliklerin dayanağı olan yazışmalar, onaylar veya tutanaklar varsa, bunlara proje üzerinde referans verilebilir. Örneğin, işverenin yazılı talebiyle yapılan bir ekleme için, ilgili yazının tarih ve sayısı projede belirtilebilir.

Pafta Düzeni ve Antet Bilgilerinin Güncellenmesi

Her bir proje paftasında, projenin as-built olduğu açıkça belirtilmelidir. Pafta Anteti: Proje paftasının antet kısmında "AS-BUILT PROJE" veya "UYGULAMA PROJESİ (SON DURUM)" ibaresi mutlaka yer almalıdır. Bu ibare, projenin uygulama projesi değil, uygulanmış son hali gösteren as-built çizim olduğunu vurgular. Proje Bilgileri: Projenin adı, yeri, tarihi, ölçeği, pafta numarası gibi temel bilgiler eksiksiz olarak bulunmalıdır. As-built çizimin hazırlandığı tarih, projenin orijinal tarihinden farklı olacaktır. Müellif Bilgileri ve İmza: As-built çizimi hazırlayan yetkili elektrik mühendisinin adı, soyadı, oda sicil numarası ve imzası yer almalıdır. Bu, projenin resmiyetini ve sorumluluğunu gösterir. As-built çizimler de tıpkı uygulama projeleri gibi imzalı ve onaylı olmalıdır.

Şantiyede Kablo Güzergahı As-Built Çiziminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Elektrik hattının as-built çizimi hazırlanırken, aşağıdaki hususlara özellikle dikkat edilmelidir: Kablo Güzergahları: Kabloların gerçekte nereden geçtiği (duvar içi, tavan arası, döşeme altı, kablo kanalı, kablo tavası) net bir şekilde gösterilmelidir. Özellikle döşeme altından geçen kabloların güzergahı, ileride yapılacak kazı veya tadilat çalışmaları için hayati önem taşır. Kablo Kesitleri ve Tipleri: Sahada kullanılan kabloların kesitleri (2x1,5 mm², 3x2,5 mm², 4x6 mm² vb.) ve tipleri (NYY, N2XH, NHXH, LSZH) projede belirtilmelidir. Projede farklı bir kablo öngörülmüş olsa bile, sahada kullanılan kablonun bilgileri as-built çizimde yer almalıdır. Buat ve Rögar Yerleri: Tüm buatların (ek kutuları) ve rögarların (menhol, bacaların) tam konumları, koordinatlarıyla birlikte projede gösterilmelidir. Özellikle toprak altında kalan rögarların yeri, ileride bulunması zor olabileceğinden, mutlaka koordinatlandırılmalıdır. Pano Yerleşimleri: Ana pano ve tali panoların sahada monte edildikleri tam konumlar, duvara olan mesafeleri, yükseklikleri projede belirtilmelidir. Panoların iç düzeninde değişiklik varsa (ek sigorta eklenmesi, devrelerin yer değiştirmesi), pano içi şemaları da güncellenmelidir. Ekipman Yerleşimleri: Aydınlatma armatürleri, prizler, anahtarlar, sensörler gibi tüm ekipmanların sahada monte edildikleri tam konumlar, koordinatlarıyla birlikte projede gösterilmelidir. Kot ve Yükseklikler: Özellikle farklı kotlarda geçen kablolar, düşey inişler, kolonlardan geçişler gibi durumlarda, kot farkları ve yükseklikler projede belirtilmelidir. Bağlantı Noktaları: Kabloların başlangıç ve bitiş noktaları (hangi panodan çıkıp hangi cihaza gittiği) net bir şekilde belirtilmelidir.

Bursa Asbuilt proje yapan firması en iyisi.jpg

Şantiyede As-Built Çizim Hazırlamada Kullanılan Yöntemler

Günümüzde as-built çizim hazırlamak için çeşitli yöntemler kullanılmaktadır.

Geleneksel Yöntem (Manuel Ölçüm ve Çizim)

Bu yöntemde, saha ekibi mezura, lazer metre gibi ölçüm aletleriyle tüm ölçümleri alır, notlar tutar ve fotoğraflar çeker. Daha sonra bu veriler ofiste CAD ortamında çizime aktarılır. Bu yöntem, küçük ve orta ölçekli projeler için hala yaygın olarak kullanılmaktadır.

Total Station ve GPS ile Ölçüm

Büyük ve karmaşık projelerde (geniş alana yayılmış tesisler, yer altı hatları), total station veya GPS gibi hassas ölçüm cihazları kullanılarak, tüm noktaların koordinatları (x, y, z) hassas bir şekilde belirlenir. Bu veriler daha sonra CAD ortamına aktarılarak as-built çizim oluşturulur.

Lazer Tarama (Lidar)

Lazer tarama yöntemi, tüm tesisin üç boyutlu (3B) nokta bulutu verisini çıkarır. Bu veri, daha sonra 3B CAD modeline dönüştürülerek as-built çizim elde edilir. Bu yöntem, özellikle karmaşık borulama sistemleri, çok sayıda kablo tavası bulunan tesisler için idealdir.

BIM (Yapı Bilgi Modellemesi)

BIM tabanlı projelerde, as-built çizimler de BIM modeli üzerinde yapılır. Saha verileri toplandıkça BIM modeli güncellenir ve projenin nihai dijital ikizi (digital twin) oluşturulur. Bu yöntem, projenin tüm yaşam döngüsü boyunca (tasarım, inşaat, işletme, bakım) tek bir model üzerinden yönetilmesini sağlar.

As-Built Çizim Hazırlamada Sık Yapılan Hatalar

Revizyonların Kaydedilmemesi: Saha ekiplerinin yaptıkları değişiklikleri düzenli olarak kayıt altına almaması ve proje müellifine bildirmemesi, en sık karşılaşılan hatadır. Bu durumda, as-built çizim hazırlamak neredeyse imkansız hale gelir ve yapılan işler belgesiz kalır. Projenin İş Bitiminde Hatırlanarak Yapılmaya Çalışılması: Tüm inşaat bittikten sonra, hafızaya ve eksik notlara dayanarak as-built çizim hazırlamak, çok sayıda hataya ve eksikliğe yol açar. As-built çizim süreci, işin başından itibaren planlanmalı ve iş ilerledikçe güncellemeler yapılmalıdır. Eksik veya Yanlış Veri Toplama: Ölçümlerin hatalı yapılması, malzeme bilgilerinin yanlış kaydedilmesi veya bazı değişikliklerin fark edilmemesi, projenin güvenilirliğini zedeler. Özellikle yer altında kalan imalatların ölçümlerinin doğru yapılması çok önemlidir. Revizyonların Açıkça Belirtilmemesi: Proje üzerinde yapılan değişikliklerin neden ve ne zaman yapıldığının belirtilmemesi, ileride anlaşılabilirliğini zorlaştırır. Revizyonlar mutlaka revizyon bloğunda açıklanmalıdır. Güncellenmemiş Antet Bilgileri: Proje paftasında projenin as-built olduğu ve revizyon tarihleri gibi bilgilerin güncellenmemesi, belgenin resmiyetini zedeler. Antet bilgileri her zaman güncel olmalıdır. Şemaların Güncellenmemesi: Sadece planlar üzerinde değişiklik yapılıp, kolon şemaları, tek hat şemaları veya pano içi şemaların güncellenmemesi önemli bir eksikliktir. Bu, tüm sistemin bir bütün olarak anlaşılmasını engeller. Saha ile Proje Uyumsuzluğu: As-built çizim ile saha arasında farklılıklar olması, çizimin güvenilirliğini tamamen ortadan kaldırır. As-built çizim, sahadaki gerçek durumu birebir yansıtmalıdır. Dijital Arşivleme Eksikliği: As-built çizimlerin sadece kağıt çıktılarının saklanması, zamanla bozulma veya kaybolma riski taşır. Çizimler mutlaka dijital ortamda (PDF, CAD dosyaları) da arşivlenmelidir.

Şantiyede uygulanan elektrik hattının as-built çizimi, bir elektrik tesisatı projesinin "olmazsa olmaz" son aşamasıdır. Sadece bir belge değil, aynı zamanda tesisin gelecekteki tüm işletme, bakım ve tadilat süreçlerine ışık tutan, yasal uyuşmazlıklarda delil teşkil eden, yatırımcının ve uygulayıcının sorumluluğunu belgeleyen hayati bir referans kaynağıdır.

Doğru ve eksiksiz hazırlanmış bir as-built çizim:

Tesisin güncel durumunu tüm detaylarıyla gösterir.
Gelecekteki projeler için sağlam bir temel oluşturur.
Bakım ve onarım maliyetlerini düşürür, işlemleri hızlandırır.
Olası hukuki ihtilaflarda en güçlü delillerden birini teşkil eder.
İşletme güvenliğine katkıda bulunur.
Kabloların nereden geçtiğini bilmek, arıza tespitini ve onarımı kolaylaştırır.

Bu nedenle, as-built çizim hazırlama süreci, projenin en başından itibaren planlanmalı, sahada yapılan her bir değişiklik titizlikle kayıt altına alınmalı ve tüm bu veriler, yetkili mühendisler tarafından, ilgili standartlara uygun olarak eksiksiz bir dosyada toplanmalıdır. Unutulmamalıdır ki, as-built çizim, bir tesisin kimliğidir ve bu kimliğin doğru olması, tesisin geleceği için atılmış en önemli adımlardan biridir.

Mir Elektrik Proje Ofisi olarak, projelerinizin her aşamasında olduğu gibi, as-built çizim hazırlama sürecinde de yanınızdayız. Saha ölçümleri, revizyon takibi, güncel çizimlerin hazırlanması ve dijital arşivlenmesi konularında uzman ekibimizle hizmet vermekteyiz.

📞 Elektrik tesisat projeleriniz ve as-built çizim hizmetleri için bize ulaşın: +90 546 252 25 15